Met de nummers 61 t/m 70 komen we bij een zeer gevarieerde groep klassieke Matchbox-modellen. In deze reeks vinden we militaire voertuigen, servicewagens, brandweervoertuigen, personenauto’s, landbouwmachines, motorfietsen, bussen en verschillende vrachtwagens.
De modellen in deze reeks verschenen voornamelijk tussen 1959 en 1968. Vooral bij de militaire modellen zien we de karakteristieke zwarte kunststof wielen die Lesney vanaf de jaren vijftig toepaste. De wielontwikkeling is voor verzamelaars belangrijk bij het dateren van modellen.
De aanduidingen A, B en C zijn verzamelaarsclassificaties. Ze geven aan welk opeenvolgend model hetzelfde nummer in de 1–75-serie gebruikte.
61 – Ferret en Alvis
61A – Ferret Scout Car
Uitgifte: 1959
Type: militair verkenningsvoertuig
Kleur: olijfgroen
Wielen: Black Plastic Wheels
De 61A Ferret Scout Car is een compact militair verkenningsvoertuig. Het Matchbox-model werd in olijfgroen uitgevoerd.
De standaarduitvoering is voorzien van zwarte kunststof wielen.
Het model is een goed voorbeeld van de militaire voertuigen waarbij Lesney al vroeg zwarte kunststof wielen gebruikte.
Herkenningspunten
- olijfgroene carrosserie;
- compact militair ontwerp;
- zwarte kunststof wielen;
- karakteristieke ronde koepel.
61B – Alvis Stalwart
Uitgifte: 1966
Type: amfibisch militair transportvoertuig
De 61B Alvis Stalwart is een veel groter en opvallender militair voertuig dan zijn voorganger.
Er zijn verschillende varianten gedocumenteerd:
- witte carrosserie met geel dak, groene wielen en decals;
- witte carrosserie met geel dak, groene wielen en labels;
- witte carrosserie met geel dak, gele wielen en labels;
- olijfgroene uitvoering zonder dak, met groene ramen en massief zwarte wielen;
- olijfgroene uitvoering met blauwgroene ramen en massief zwarte wielen.
De laatste twee uitvoeringen werden als Twin Pack (TP) vermeld.
62 – Service en televisie
62A – General Service Lorry
Uitgifte: 1959
Type: militair vrachtvoertuig
Kleur: olijfgroen
Banden: Black Plastic Tyres
De 62A General Service Lorry is een klassiek militair vrachtvoertuig.
Het model werd uitgevoerd in olijfgroen en heeft zwarte kunststof banden.
Het eenvoudige uiterlijk past goed bij de militaire voertuigen uit deze periode.
62B – TV Service Van
Uitgifte: 1963
Type: service-/bestelwagen
Kleur: crème
De 62B TV Service Van is een typisch commercieel voertuig uit de jaren zestig.
Bekende uitvoeringen zijn voorzien van reclame voor:
- Rentaset;
- Radio Rentals.
Daarnaast zijn grijze en zwarte kunststof wielen bekend.
Bekende combinaties
- crème met grijze wielen en Rentaset-decal;
- crème met zwarte wielen en Rentaset-decal;
- crème met grijze wielen en Radio Rentals-decal;
- crème met zwarte wielen en Radio Rentals-decal.
62C – Mercury Cougar
Uitgifte: 1968
Type: Amerikaanse sportwagen
Banden: Black Plastic Tyres
De 62C Mercury Cougar vertegenwoordigt de Amerikaanse auto’s uit de late Regular Wheels-periode.
Bekende kleuren:
- lichtgeel;
- metallic limegroen.
Beide uitvoeringen zijn voorzien van zwarte kunststof banden.
63 – Ambulance, brandweer en kraan
63A – Ford Service Ambulance
Uitgifte: 1959
Type: service-/ambulancevoertuig
Kleur: olijfgroen
Wielen: Black Plastic Wheels
De 63A Ford Service Ambulance is een opvallend bedrijfsvoertuig in olijfgroen.
Het model heeft zwarte kunststof wielen en behoort tot de vroege modellen waarbij kunststof wielen steeds belangrijker werden.
63B – Foamite Crash Tender
Uitgifte: 1964
Type: brandweervoertuig
Kleur: rood
Wielen: Black Plastic Wheels
De 63B Foamite Crash Tender is een speciaal brandweervoertuig, ontworpen voor het bestrijden van branden bij bijvoorbeeld vliegvelden.
De standaard carrosserie is rood.
Er zijn varianten met:
- zilverkleurige nozzle;
- goudkleurige nozzle.
Beide hebben zwarte kunststof wielen.
63C – Dodge Crane Truck
Uitgifte: 1968
Type: kraanwagen
Kleur: geel
Wielen: Black Plastic Wheels
De 63C Dodge Crane Truck is een laat model binnen nummer 63.
De carrosserie is geel en de kraanhaak komt voor in:
- rood;
- geel.
Beide varianten hebben zwarte kunststof wielen.
64 – Scammell en MG
64A – Scammell Breakdown Truck
Uitgifte: 1959
Type: bergingswagen
Kleur: olijfgroen
Wielen: Black Plastic Wheels
De 64A Scammell Breakdown Truck is een robuuste Britse bergingswagen.
De olijfgroene carrosserie werd gecombineerd met verschillende uitvoeringen van de metalen of kunststof haak:
- groene metalen haak;
- zilverkleurige metalen haak;
- grijze kunststof haak.
Het type haak is daarmee een belangrijk herkenningspunt voor de verschillende uitvoeringen.
64B – MG 1100
Uitgifte: 1966
Type: personenauto
De 64B MG 1100 is een Britse compacte personenauto uit de jaren zestig.
Het model werd in verschillende kleurvarianten geproduceerd. Bij het identificeren zijn vooral carrosseriekleur, interieur, bodemplaat en wieltype van belang.
De 64B is daarmee een goed voorbeeld van de ontwikkeling van Matchbox naar steeds meer gedetailleerde personenauto’s in de tweede helft van de jaren zestig.
65 – Jaguar en Claas
65A – Jaguar 3.4 Litre Saloon
Uitgifte: 1959
Type: luxe personenauto
Wielen: Metal Wheels / Plastic Wheels
De 65A Jaguar 3.4 Litre Saloon werd in 1959 geïntroduceerd.
Het model vertegenwoordigt de klassieke Britse luxeauto’s die in de jaren vijftig populair waren.
Bij de productie kwamen verschillende wieltypen voor. De vroege uitvoering heeft metalen wielen; latere exemplaren kregen kunststof wielen.
65B – Jaguar 3.4 Litre Saloon
Uitgifte: 1962
Type: luxe personenauto
De 65B is de opvolger van de 65A.
Hoewel beide modellen dezelfde typeaanduiding dragen, betreft het een andere uitvoering van de Jaguar 3.4 Litre Saloon. De 65B is langer dan de eerdere 65A.
De overgang van 65A naar 65B is daardoor een mooi voorbeeld van hoe Lesney bestaande modelnummers opnieuw gebruikte voor een nieuw model.
65C – Claas Combine Harvester
Uitgifte: 1967
Type: landbouwmachine
Met de 65C Claas Combine Harvester verandert nummer 65 volledig van een personenauto in een landbouwmachine.
Het model stelt een Claas-maaidorser voor en is uitgevoerd met de kenmerkende grote maai-eenheid aan de voorzijde.
Dit soort landbouwmachines werd in de jaren zestig een belangrijk onderdeel van het Matchbox-assortiment.
66 – Citroën, Harley-Davidson en Greyhound
66A – Citroën DS19
Uitgifte: 1959
Type: personenauto
De 66A Citroën DS19 is een van de meest herkenbare Franse auto’s binnen de klassieke Regular Wheels-serie.
Het model heeft de karakteristieke gestroomlijnde vorm van de echte Citroën DS.
De 66A behoort tot de modellen die vanaf 1959 aan de serie werden toegevoegd.
66B – Harley-Davidson Motorcycle & Sidecar
Uitgifte: 1962
Type: motorfiets met zijspan
De 66B Harley-Davidson Motorcycle & Sidecar is een opvallend klein model dat uit een motorfiets en zijspan bestaat.
Het model past binnen de toenemende belangstelling van Lesney voor motorfietsen en andere kleinere voertuigen.
Bij het identificeren zijn vooral de kleur van de motor, het zijspan en het type wielen van belang.
66C – Greyhound Bus
Uitgifte: 1967
Type: Amerikaanse touringcar
De 66C Greyhound Bus is een grote Amerikaanse touringcar.
Het model is gebaseerd op de karakteristieke Greyhound-bussen die in de Verenigde Staten voor langeafstandsvervoer werden gebruikt.
De Greyhound-uitvoering vormt een duidelijke overgang naar de grotere en modernere Amerikaanse voertuigen die Matchbox eind jaren zestig uitbracht.
67 – Militair en Volkswagen
67A – Saladin Armoured Car
Uitgifte: 1959
Type: militair pantservoertuig
Kleur: olijfgroen
De 67A Saladin Armoured Car is een militair pantservoertuig met een draaibare koepel.
Het model werd uitgevoerd in olijfgroen en past qua stijl bij andere militaire modellen uit de periode rond 1959.
De 67A is een interessant model voor verzamelaars die de ontwikkeling van Lesney’s militaire voertuigen volgen.
67B – Volkswagen 1600TL
Uitgifte: 1967
Type: personenauto
Wielen: Black Plastic Wheels met chromen wieldoppen
De 67B Volkswagen 1600TL is een laat Regular Wheels-model.
Het model is herkenbaar aan de fastback-achtige vorm van de echte Volkswagen 1600TL.
Een kenmerkende wielvariant is de uitvoering met zwarte kunststof wielen en chromen wieldoppen.
68 – Radio en touringcar
68A – Austin Mk II Radio Truck
Uitgifte: 1959
Type: radio-/servicewagen
De 68A Austin Mk II Radio Truck is een bedrijfswagen die werd gebruikt als radio- of communicatiewagen.
Het model werd uitgevoerd in een militaire/olijfgroene kleurstelling en past daarmee bij verschillende andere service- en militaire voertuigen uit de late jaren vijftig.
68B – Mercedes Coach
Uitgifte: 1965
Type: touringcar
De 68B Mercedes Coach is een grotere Europese touringcar uit de jaren zestig.
Het model vormt een duidelijke overgang van de eenvoudige vroege Matchbox-bussen naar de modernere touringcars uit de jaren zestig.
De Mercedes is herkenbaar aan de lange carrosserie en grote ramen.
69 – Commer en Hatra
69A – Commer 30 CWT Van
Uitgifte: 1959
Type: bestelwagen
De 69A Commer 30 CWT Van is een compacte Britse bedrijfswagen.
Het model werd gebruikt als basis voor verschillende commerciële uitvoeringen.
De 69A hoort bij de modellen die vanaf 1959 de toenemende aandacht voor bedrijfswagens binnen de Matchbox-serie laten zien.
69B – Hatra Tractor Shovel
Uitgifte: 1965
Type: wiellader / tractor shovel
De 69B Hatra Tractor Shovel is een bouwmachine met een grote laadschop aan de voorzijde.
Het model is een mooi voorbeeld van de gespecialiseerde grondverzetmachines die Lesney in de jaren zestig aan de 1–75-serie toevoegde.
70 – Ford en wegenbouw
70A – Ford Thames Estate Car
Uitgifte: 1959
Type: stationwagen
De 70A Ford Thames Estate Car is een Britse stationwagen uit de late jaren vijftig.
Het model heeft de typische vormgeving van de Ford Thames-familie en behoort tot de eerste generatie Matchbox-personenauto’s die rond 1959 aan de serie werden toegevoegd.
70B – Ford Grit Spreader Truck
Uitgifte: 1966
Type: strooiwagen / wegenbouwvoertuig
De 70B Ford Grit Spreader Truck is een typisch utilitair model uit de jaren zestig.
Het voertuig is bedoeld voor het strooien van grit of strooimateriaal op wegen.
Het model laat goed zien hoe breed de Matchbox-serie inmiddels was geworden: naast auto’s en vrachtwagens werden ook zeer gespecialiseerde gemeentelijke en wegenbouwvoertuigen geproduceerd.
Overzicht Matchbox 61A t/m 70B
| Nummer | Model | Jaar |
|---|---|---|
| 61A | Ferret Scout Car | 1959 |
| 61B | Alvis Stalwart | 1966 |
| 62A | General Service Lorry | 1959 |
| 62B | TV Service Van | 1963 |
| 62C | Mercury Cougar | 1968 |
| 63A | Ford Service Ambulance | 1959 |
| 63B | Foamite Crash Tender | 1964 |
| 63C | Dodge Crane Truck | 1968 |
| 64A | Scammell Breakdown Truck | 1959 |
| 64B | MG 1100 | 1966 |
| 65A | Jaguar 3.4 Litre Saloon | 1959 |
| 65B | Jaguar 3.4 Litre Saloon | 1962 |
| 65C | Claas Combine Harvester | 1967 |
| 66A | Citroën DS19 | 1959 |
| 66B | Harley-Davidson Motorcycle & Sidecar | 1962 |
| 66C | Greyhound Bus | 1967 |
| 67A | Saladin Armoured Car | 1959 |
| 67B | Volkswagen 1600TL | 1967 |
| 68A | Austin Mk II Radio Truck | 1959 |
| 68B | Mercedes Coach | 1965 |
| 69A | Commer 30 CWT Van | 1959 |
| 69B | Hatra Tractor Shovel | 1965 |
| 70A | Ford Thames Estate Car | 1959 |
| 70B | Ford Grit Spreader Truck | 1966 |
De nummering en uitgiftejaren zijn gebaseerd op het Regular Wheels-serieoverzicht van Frank Carnahan.
Bijzondere varianten in deze reeks
61B Alvis Stalwart
De 61B is bijzonder door de verschillende combinaties van carrosserie, dak, ramen en wielen. Vooral de olijfgroene uitvoeringen zonder dak verschillen duidelijk van de witte/geel gekleurde uitvoeringen.
62B TV Service Van
Bij de 62B zijn niet alleen de wielen belangrijk, maar ook de reclame:
Rentaset en Radio Rentals komen als afzonderlijke uitvoeringen voor.
63B Foamite Crash Tender
De kleur van de nozzle lijkt op het eerste gezicht een klein detail, maar wordt in de variantenlijst als onderscheidend kenmerk opgenomen:
- zilver;
- goud.
64A Scammell Breakdown Truck
De uitvoering van de bergingshaak is bij dit model een belangrijk herkenningspunt:
- groen metaal;
- zilverkleurig metaal;
- grijs kunststof.
67B Volkswagen 1600TL
De 67B is interessant vanwege de ontwikkeling van de wieltypes. De uitvoering met zwarte kunststof wielen en chromen wieldoppen is een duidelijk herkenningspunt.
Wielen bij modellen 61 t/m 70
Deze serie bevindt zich grotendeels in de periode waarin Matchbox overstapte van metalen wielen naar verschillende kunststof wieltypen.
Volgens het overzicht van Frank Carnahan werden metalen wielen vooral gebruikt tot het begin van 1959. Grijze kunststof wielen verschenen vanaf circa 1958–1961, zilverkleurige kunststof wielen vanaf ongeveer 1961 en zwarte kunststof wielen vanaf circa 1964–1965 op niet-militaire voertuigen. Militaire modellen konden zwarte kunststof wielen al eerder hebben.
Dit verklaart waarom bij modellen uit deze periode het wieltype vaak een belangrijke aanwijzing is voor de productieperiode.
Veelgebruikte afkortingen
MW – Metal Wheels
GPW – Grey Plastic Wheels
SPW – Silver Plastic Wheels
BPW – Black Plastic Wheels
BPT – Black Plastic Tyres
De A/B/C-classificatie
De aanduidingen 61A, 61B, 62A, 62B, 62C enzovoort zijn door verzamelaars ontwikkeld.
Het oorspronkelijke Matchbox-systeem kende het vaste nummer van 1 tot 75. Wanneer een nieuw model een bestaand nummer verving, gebruikten verzamelaars een volgende letter:
61A → Ferret Scout Car
61B → Alvis Stalwart
en:
62A → General Service Lorry
62B → TV Service Van
62C → Mercury Cougar
De letters zijn dus geen originele modelletters die Lesney op de bodemplaat aanbracht. Ze zijn een hulpmiddel om opeenvolgende modellen binnen hetzelfde nummer te onderscheiden.
Waar let je op bij het verzamelen?
Bij de modellen 61 t/m 70 zijn vooral deze kenmerken belangrijk:
1. Wielen
Het verschil tussen metalen, grijze, zilverkleurige en zwarte kunststof wielen kan een belangrijke aanwijzing zijn.
2. Decals en labels
Bijvoorbeeld bij de 62B TV Service Van en de 61B Alvis Stalwart kunnen decals en labels afzonderlijke varianten vormen.
3. Kleine onderdelen
De 63B Foamite Crash Tender laat zien dat zelfs een nozzle in verschillende kleuren kan voorkomen.
4. Gietwerk
Bij sommige modellen zijn wijzigingen in het gietwerk een belangrijker herkenningspunt dan kleurverschillen.
5. Combinatie van kenmerken
Een model moet nooit alleen op kleur worden geïdentificeerd. Controleer altijd:
- modelvorm;
- bodemplaat;
- ramen;
- interieur;
- wieltype;
- decals;
- labels;
- kleine onderdelen.
Bronnen
Voor deze catalogus zijn de volgende bronnen gebruikt:
- Frank Carnahan – Matchbox Lesney 1–75 Regular Wheels Series – modelnamen en uitgiftejaren.
- Frank Carnahan – Matchbox Lesney Regular Wheels Variations – kleuren, wielen, decals, labels en andere varianten.
- Frank Carnahan – Regular Wheels 60–75 – aanvullende variantinformatie en afbeeldingen.
- Frank Carnahan – Matchbox Wheels Through the Years – ontwikkeling van de verschillende wieltypen.
- Frank Carnahan – Wheels used on Matchbox Lesney 1–75 – aanvullende informatie over specifieke wieluitvoeringen.
Opmerking voor verzamelaars
De variantindeling kan per catalogus verschillen. Kleine verschillen in gietwerk, wielprofiel, assen, verf, decals en labels worden niet door iedere catalogus op dezelfde manier gecatalogiseerd. De A/B/C-classificatie is bovendien een verzamelaarsysteem en geen volledig officieel Lesney-nummeringssysteem.
